Türkiye'de Üretken Yapay Zeka ve İş Dünyası

Sesim geliyor sanırım. Merhabalar, ben Zeynep Mavi, Türkiye Yapay Zekâ Enisiyatifi'ndayım. Bugün size Türkiye'de üretken yapay zekâ ve iş dünyası hakkında konuşuyor olacağım. Öncelikle biz Türkiye Yapay Zekâ Enisiyatifi olarak neler yapıyoruz, ondan bahsetmek isterim çok kısaca. Biz 2017'de kurulduk. Bizim kuruluş amacımız şu: Bildiğiniz üzere dünyada yapay zekâ konusunda çok ciddi gelişmeler yaşanmakta. Biz de Türkiye olarak bu gelişmelerden geride kalmamak ve bir yapay zekâ farkındalığı oluşturmak ve ekosistemi geliştirmek amacıyla kurulduk. Bu geçtiğimiz 7 sene içerisinde biz böyle bir ekosistem geliştirdik. Tabii ki biz ilk kurulduğumuzda bu ekosistem gerçekten çok küçüktü. Şu an mesela 300'den fazla validasyon sürecinden geçmiş yapay zekâ startup'ımız var. Biz ilk kurulduğumuzda bu sayı sadece 5 ya da 6'ydı.

Şu anki startup üyelerimiz hepsi validasyon sürecinden geçmiş durumdalar. Bu arada sizin de bir yapay zekâ startup'ınız varsa ve ekosistemde değilseniz, bizle de iletişime geçebilirsiniz. Biz bu startup haritamızı 3 ayda bir güncelliyoruz; yeni açılan startup'lar, pivot edenler, kapananlarla beraber. Ve ayrıca Cumhurbaşkanlığı Dijital Dönüşüm Ofisi tarafından da envanter olarak kullanılmakta haritamız. Akademisyen iş ortaklarımız var. Burada 20'den fazla üniversite, 300'den fazla akademisyenle iş birliği içerisindeyiz. Tabii ki buradaki akademisyenlerimizin önemli kısmı yapay zekâ konusunda uzmanlaşmış olmaları. Yerli yabancı teknoloji iş ortaklarımız var. Tray Community var. Bunun içerisinde STK'lar var, profesyonel öğrenci kulüpleri, bir de yapay zekâ merkezleri diyebilirim. Bir de scale-up'larımız var; onlar da aslında büyümüş startup'larımız. Bir de bizim destekçilerimiz var.

Burada görmüş olduğunuz şirketlerin hepsi bir şekilde yapay zekâ süreçlerine başlamış durumda. Tabii ki buradaki şirketlerin her biri aynı yapay zekâ sürecinde değil, gerçekten çok ilerlemiş olanlar var; kendi yapay zekâ teknolojilerini üretip kendi yapay zekâ takımları olan. Ama aynı şekilde bu sürece çok daha yeni başlamış olanlar var. Evet, bizim bir verimiz var; biz bu veriyi bir anlamlandırmak istiyoruz, kullanmak istiyoruz diye bu yola başlangıç vermiş olan şirketlerimiz de var. Bu birazdan bahsedeceğim Generative AI raporunda aslında bu şirketlerimiz üzerinden çok fazla ilerledik. Çünkü şu an Türkiye'nin yapay zekâ ekosistemindeki önemli bir kısmı bu şirketlerimiz oluşturmakta. Ve buradaki bu arada paydaşlarımız da her gün büyümekte. Çünkü her geçen gün Türkiye'deki şirketler yapay zekânın elzemliğini fark etmekte. O yüzden biz her gün açıkçası yeni yeni şirketler tarafından aranıyoruz.

Çünkü herkesten şu soruyu alıyoruz: "Biz artık yapay zekâ sürecine başlamak istiyoruz ama nereden başlayacağız, ne yapacağımızı bilmiyoruz." O yüzden biz onlara bir rehberlik olması için bir yol haritası çiziyoruz. Bu amaçla bize ulaşıyorlar ve en önemlisi de aslında onları ekosisteme kazandırmış oluyoruz. Bizim şu an Türkiye Yapay Zekâ Enisiyatifi olarak Ekim ayında yayınlayacağımız bir üretken yapay zekâ raporu var. Bugün onun hakkında konuşuyor olacağım. Oranın bazı çıktıları var, Türkiye hakkında görmüş olduğumuz. Bu raporun bazı kısımları var. Öncelikle bir üretken yapay zekâ tarihçesi, 20 anahtar terim, üretken yapay zekânın işletmeler için dönüştürücü etkisi. Burada yine şirketlerin yapabileceği use case'ler ve dünyadan örneklerle beraber. Bugün ise Türkiye'de üretken yapay zekâ, Türkiye'de özel sektörün üretken yapay zekâ teknolojilerine yaklaşımı ve Türkiye'deki üretken yapay zekâ startup'ları hakkında konuşuyor olacağım.

Bahsettiğim üzere bu göstermiş olduğumuz şirketler arasında biz bu anketi gerçekleştirdik ve ayrıca Cumhurbaşkanlığı Dijital Dönüşüm Ofisi de desteklediği için onların da uygun gördüğü şirketlerle paylaşıldı bu anket. Burada burası bir başlangıç aslında. Şirket büyüklüğü genel olarak 1.000 ile 5.000 çalışan arasında. Farklı farklı sektörlerden örneklerimiz var. Tabii ki her sektörde biz yapay zekâ kullanımının olduğunu olabildiğince göstermeye çalışıyoruz. Burada otomotiv, finans, enerji, üretim, sigortacılık, telekomünikasyon ve FMCG gibi sektörlerimiz mevcut. Tabii ki ilk sorumuz çok basitti: "Şirketinizde üretken yapay zekâ kullanıyor musunuz?" %64.5'ü şu an "Evet, kullanıyoruz" dedi. %33.5'ü "Hayır, ama gelecekte kullanmayı planlıyoruz." Ve sadece %2'si de dedi ki "Hayır, kullanmıyoruz ve yakın gelecekte kullanma konusunda da kararsızız."

Öncelikle bu veri bizi kesinlikle mutlu etti. Çünkü Generative AI gerçekten önemli bir şey. Mesela biz şey sözünü de çok alıyoruz: "Bu Generative AI balon mu, ne zaman patlayacak?" Hani en son işte Metaverse'ü duyduk, onu bir daha duymadık, bu da ne olacak, seneye Generative AI kalmayacak gibi gibi. Böyle bir konsept yok aslında. Generative AI gerçekten burada olacak ve çok ciddi bir dönüştürücü etkisi var. Ve bu artarak da görülmekte ve gelecekte de çok fazla örneklerini görüyor olacağız. Ve gördüğünüz üzere ekosistemdeki şirketlerimizin çoğunluğu da bunun farkında olduğundan kullanıma almış durumda.

Peki ne açılardan kullanıyorlar? Bu arada üretken yapay zekânın çok fazla kullanım alanı var. Burada biz en çok şirketler tarafından tercih edilen üç tanesini burada gösterdik: İçerik oluşturma, Ar-Ge faaliyetleri ve proses otomasyonu. İçerik oluşturma ve düzenleme hepimizin bildiği üzere gerçekten şu an Generative AI'ın en çok en yaygın kullanım alanı. Ar-Ge faaliyetlerinde ise şu an şirketlerde çok fazla şu dönüşümü görmekteyiz: Eskiden sadece kendi ekipleriyle kendi teknolojilerini oluşturan şirketler, şu an açık inovasyona geçerek yeni teknolojilere çok daha hızlı adapte olmak için üçüncü partilerle iş birliğine yönelmekte.

Burada mesela Generative AI startup'ları olsun, Generative AI araçlarıyla beraber yaptıkları iş birlikleri süreçlerini gerçekten hızlandırmakta. Peki bu şirketlerde üretken yapay zekâ teknolojilerinin rolü nedir? Bu sanırım en önemli verilerden biri açıkçası benim gözümden. Çünkü burada sadece üretken yapay zekâ değil, yapay zekânın nerede konumlandırılması gerektiğini çok net bir şekilde görmüş oluyoruz. Şurada kısa bir parantez açacağım. Biz yapay zekâ farkındalık seminerleri veriyoruz. O seminerlerde biz ilk başta şu bilgiyle başlarız: Yapay zekâ kimseyi işten atmak için, hiçbir departmanı kapatmak için burada değil. Sizin gün içerisinde yaptığınız, belki angarya işi olabilir, otomatize edilebilir, bu işlerin hepsini aradan çıkarıp sizin daha verimli olmanız için burada olan bir şey yapay zekâ. Hiç kimse tamamen yapay zekâ yüzünden işinden çıkmak zorunda değil ki böyle de olmamalı.

Ve bu şirketlerden de gördüğümüz üzere %3.2'si sadece şirket stratejimizin merkezinde olduğunu söyledi. %16.1'i stratejimizin önemli bir parçası ama merkezi değil. Ve en önemlisi de yarısından fazlası stratejimizi destekleyen bir araç. Bu tamamen aslında yapay zekâ. Sizin gündelik işleriniz olsun, veriniz olsun, bunları desteklemek için burada tamamen. O yüzden bu böyle bir veri almak da bizi mutlu etti. Peki neden üretken yapay zekâya yatırım yapılmak isteniyor şu an? Öncelikle kesinlikle iş süreçlerini otomatikleştirmek. Az önce de bahsettiğim üzere sizin çalışanlarınızın zamanı, sizin de zamanınız gerçekten çok değerli. Bu da aslında bir finansal kaynak bir noktada. O yüzden iş süreçlerinin otomatikleştirilmesi ve sizin kazandığınız zaman olsun, verim, bunlar çok önemli bir yatırım sebebi.

Maliyetleri düşürmek de aslında bununla iç içe olan bir şey. Siz daha az çalışan çalıştırmanız gerekebilir. Ya da en basitini örnek vereyim, bir Generative AI örneği olsun. Sizin bir içeriğiniz için video, müzik, görsel üretmeniz gerekiyor. Sizin bir ajansa vereceğiniz ücretler yerine bunu Generative AI ile beraber üretmenizle çok daha düşük bir maliyetiniz olmakta. Veri ve analitik kapasitesini arttırmak da yine bir örneği. Evet, bunlar hani yatırım sebepleri çok güzel ama tabii ki o zaman herkes yatırım yapsın Generative AI'a. O kadar basit olmuyor tabii ki. Bu yatırım kararlarının bazı etkenleri var. Öncelikle yatırımın geri dönüşü. Biz ne kadar her şirketin yapay zekâya entegre olmasını desteklesek de bu her şirket için mümkün değil. Çünkü her şirketin işleyişi, yapısı, takımların formasyonu çok farklı.

O yüzden yatırımın geri dönüşü her şirketten şirkete değişebilmekte. Burada tabii ki bunu göz önüne almanız gerekiyor. Bunu bu Generative AI için bu yatırımı yapmak sizin için ne kadar mantıklı olacak? İş süreçlerinin entegrasyon süreci, o da yine aynı şekilde. Sizin iş süreçleriniz için otomasyon gerçekten çok zaman kazandırıcı bir şey olabilir ama aynı şekilde çok zor da olabilir. Ve teknolojik altyapı ihtiyacı. Tüm bunların yatırım kararlarında çok ciddi bir şekilde gözden geçirilmesi gerekiyor. Tabii bazı zorluklar var. Generative AI tamam, karar verdik, yatırımını yapacağız. Ama bu sırada bazı entegrasyon hakkında problemlerimiz de oluyor. Öncelikle güvenlik ve gizlilik endişesi. Burada herkese bu notu geçmek isterim. Çünkü biz bunu çok ilginç bir şekilde çok fazla şirketten duyduğumuz oldu.

Biz yine bir yapay zekâ farkındalık seminerindeydik bundan 3-5 ay önce. Türkiye'nin gerçekten bilinen güzel bir bankasındaydık. Ve orada bir ilk başta böyle bir ChatGPT hakkında falan filan sohbet etmeye başladık. Orada bize dediler: "Aa, biz ChatGPT'yi her gün kullanıyoruz, her şeyimize kullanıyoruz." Biz de öyle bir şey olduk: "Her şeyinize kullanmıyorsunuz herhalde, bir de bir bankasınız sonuçta, veriniz gerçekten çok değerli." Dediler: "Yok, biz kullanıyoruz her şeyi, işlerimizi yaptırıyoruz falan filan." Biz de dedik: "Ya lütfen kullanmayın, hani şirket bilgilerinizi paylaşmayın çünkü güvenli değil."

Ya öyle bir şey ChatGPT'de yok yani. Hani şirket bilgilerinizi paylaşmayın, hani bunu confidential tutacağına dair bir şey yok. Ki bunun dışında kendi güvenlik açıkları da mevcut. Tabii ki hani basit işlerinizin üretilmesi için, generate edilmesi için kullanılması güzel. Ama güvenlik ve gizlilik endişeleri kesinlikle öne alınması, ele alınması gereken bir konu. Yeterli kaynak ve bütçe eksikliği yine çok önemli bir konu. Çünkü siz Generative AI'ı entegre etmek istediğinizde bunun için bir teknik takımınız olması gerekecek. Bunu iyi anlayıp kendi sistemlerinize entegre edebilecek. Bunun konusunda eksikler olabilir. Aynı şekilde yatırımlar için. Ve uygun veri setlerine erişim eksikliği de yine anket katılımcılarımız tarafından verilen bir verimizdi. Entegrasyon stratejileri peki bu şirketlerin nasıl?

Öncelikle çoğunluk kendi içinde yetkinlik oluşturmak istiyor. Yani bunu üçüncü partilere bırakmadan tamamen kendi takımlarını eğiterek burada kendi teknolojilerini yaratmak istiyorlar. %34'ü üçüncü partilerle iş birliği yapmayı şu an daha sağlıklı yol olarak görüyor. %16.2'si de henüz entegrasyon yapmadık. Bunlar da şu an direkt hazırda var olan Generative yapay zekâ araçlarını kullanmakta. Burada buraya geçmeden önce bu verimizin bir de şöyle bir çıktısı oldu, buraya eklemeliyim. Bu kendi içerisinde yetkinlik oluşturmak isteyen şirketlerle ayrı bir şekilde konuştuk. Nasıl, ne yapmak istiyorsunuz? Çoğunluğun şu an %52'si yanlış hatırlamıyorsam kendi içerlerinde şirket eğitimleri veriyorlar şu an Generative AI hakkında. Kalanlar ise dışarıdan bu eğitimleri alıyorlar. Aynı şekilde danışmanlık da alıyorlar.

Bunlara gerçekten ihtiyaç var çünkü şu an kesinlikle. Ve burada da eğitim konularında mesela Generative AI giriş, Generative AI prompt yazımı, güvenli Generative AI kullanımı gibi gibi eğitimler de mevcut. Peki Türkiye'de üretken yapay zekâ startup'ları şu an neler, ne yapıyorlar? Öncelikle şu an 6 tane üretken yapay zekâ startup'ımız var ekosistemimizde. Bunlar Creative, ConsciousLab, MIT AI, Apollon Engine, Novus Writer ve Yazmatik olarak. Bizim bunlar tabii ki şu an Generative AI oldukları için daha böyle göz bebeğimiz diyebilirler. Çünkü biz hani ilk başta da 5 yapay zekâ startup'ıyla başladık. Şu an 300 geçtik. Şu anda da 6 tane üretken yapay zekâ startup'ımız var. Onların da umarız yakın zamanda artmasını da çok hedefliyoruz ve olabildiğince de desteklemeye çalışıyoruz.

Buradaki startup'larımızın hepsi farklı konuları ele almakta. Burada örneğin Apollon Engine müzik üretimini ele almakta. MIT AI yine Generative AI ile beraber desen üretimi yapmakta. Onu da o yüzden çok güzel perakende markalarıyla tanıştırdık. Novus Writer yine bir şirketler için içerik üretiminde yardımcı olmakta. Aynı şekilde Yazmatik de cümle üretimleri ve yazı üretimleri tarafından destek vermekte. Burada biraz da diğer şirketlerimiz hakkında bahsetmek isterim. Biz Generative AI'ı entegre etmiş şirketlerimizle bazı röportajlar yaptık. Oraların çıktılarından bahsedeyim. Öncelikle Turkcell. Turkcell'in tarafından şu an onlar müşterilerinden aldıkları verileriyle beraber bunları bir müşteri dashboard oluşturarak orada konularına ayrılmış bir şekilde müşterilerin önüne sunma planları var.

Aynı şekilde yine Generative AI'ı kullanarak şirkete yeni katılan çalışanların entegrasyon süreçlerine yardımcı olacak bir chatbot planları var. Burada da röportajlarından bu sözleri çok hoşuma gitmişti açıkçası. Bugün fragmanını deneyimlediğimiz yapay zekâ çağına bir adım önde girerek mevcut çözümlerimizi adapte etme noktasında hız kazanmayı hedefliyoruz. Şu an gerçekten bu arada burada bahsedeceğim bütün şirketler için aynı şeyi söyleyebilirim. Hepsi şu an çok hızlı şekilde Generative AI'ı deneyip deneme yanılma yöntemleriyle sistemlerine nasıl entegre edebilirler, nasıl sonuçlar alabilirler bunu deniyorlar. Arçelik tarafından. Arçelik Generative AI konusunda şu an ekosistemin en gündemli şirketi diyebiliriz kesinlikle. Biz hatta geçen bir ay önce bir Generative AI paneli gerçekleştirdik. Orada Cumhurbaşkanlığı Dijital Dönüşüm Ofisi, Microsoft, Arçelik ve TÜBİTAK'tan konuşmacılarımız geldi.

Orada da kendi sistemlerini de daha detaylı anlatmış oldular. Şu an Arçelik'te 100'den fazla Generative AI use case'i var. Ve burada kendi AI Champion adı altında bir takım arkadaşları da var ekipler içerisinde. Ve bu AI Champion'larla beraber şu an hazırda kullanılabilecek Generative AI prompt kütüphanesi yaratıyorlar. Ve prompt'larını hızlı bir şekilde denemeleri devam ediyor. Ama tabii ki bu konuda en çok şu an use case'lerden birine sahip olan Arçelik'in de dediği henüz ekosistemde de know-how çok az. Her şeyi keşfetmek gerekiyor. Şu an hızlıca her şirketin amacı kesinlikle bu.

Yapı Kredi Teknoloji tarafında ise onlar bir banka olduğu için tabii ki onların tarafı daha zor. Özellikle veri kısmında, veri güvenliği kısmında. Onlar da KVKK nedeniyle müşteri verilerinin paylaşılmaması kullanım alanlarımızı daralttı. Müşterilerin kendi paylaştıkları kişisel verinin kaldırılması için ayrıca çalışmalar yürütüyoruz. Tabii ki Yapı Kredi Teknolojileri şu an en büyük burada yaşadığı zorluk verinin güvenliği ve gizliliği. Bunun üzerine onlar da çalışmalarını yönetiyorlar. Bunlar 4 tane örnek şirketimizdi röportaj yapmak için seçtiğimiz. Tabii ki bu şirketlerimizin hepsindeki hepsinin röportajlarındaki ortak nokta şuydu. Hepsine şunu sorduk: "Generative AI ile ne katma değer elde ettiniz? Nasıl gidiyor? Şu an ne sonuçlar aldınız?" Burada hepsinden geri aldığımız cevap şu: "Çok umutluyuz, çok güzel çalışmalar yapıyoruz ama henüz çok erken bunların sonuçlarını söylemek için."

Biz de tabii ki onların süreçlerini takipte olup bunları ekosistemle de paylaşıyor olacağız. Ve genel bir özet geçmem gerekirse son slaytım sanırım aynen. Bizim bu raporu anlattım sonuçta. Bu raporun çıktıları nedir? Ne elde ettik buradan? Türkiye'de şu an Generative AI zaten yapay zekânın elzemliğini gerçekten her şirket çok güzel anlamaya başlamakta. Bu konu hakkında çok mutluyuz. Ve aynı şekilde Generative AI'ın da eklediği katma değer de çok anlaşılmaya başlamakta. Ve önümüzdeki senelerde de bunu çok net bir şekilde görüyor olacağız. Aramızda hani kendi şirketinde olanlar varsa size kesinlikle Generative AI'ı şirketinizde kullanmaya başlamanızı kesinlikle tavsiye ederim. Ve eğer tabii ki yapay zekâ startup'ınız varsa da ya da Generative AI startup'ınız varsa sizi ekosistemde kesinlikle görmek isterim.

Bizim Türkiye Yapay Zekâ İnisiyatifi olabilir, Türkiye Yapay Zekâ Ekosistemi, bunlarla ilgili herhangi bir sorunuz ya da bilgi almak isterseniz bana da ulaşabilirsiniz. Teşekkür ederim.