Ayaküstü SEO Sohbetleri: Algoritma Değişiklikleri & Stratejiler

— Herkese merhabalar, bugünkü konumuz JavaScript framework'leri, daha doğrusu client-side framework'lerin JavaScript tarafındaki SEO ile ilişkileri. E tabii ki hepimizin aklına ilk gelen şey, JavaScript ve SEO dediğimiz zaman ikisinin birbirinden uzak kavramlar olmasına yönelik. Ama günümüzde artık kullanıcı deneyimini iyileştiren bu teknolojiler çok popüler hale gelmeye başladı. O yüzden Zeo'nun üç danışmanı birlikte bu konuyu irdeleyeceğiz. Ben Deniz Yiğit Konur.

— Ben Ozan Ketenci.

— Ben Erdal Çay.

— Genel olarak bugün şey hakkında konuşmak istiyorum aslında: Sizce bu dönüşüm odaklı iş modelleri, e-ticaret başta olmak üzere, bu tarafa yönelim Türkiye pazarına ve dünyada nasıl gidiyor? Genel olarak gördüğünüz case'ler bunlarla ilgili neler olabilir?

— Ya bu konuyu incelediğimizde genel olarak JavaScript'e bir yönelimin olduğunu söyleyebiliriz rahatça. Çünkü artık büyük e-ticaret sitelerinde işte bu DOM mevzusu var; DOM'un çok büyümesi, HTML'in çok büyümesi nedeniyle hem server tarafında hem de kullanıcı tarafında çok ciddi performans sorunları yaşanıyor. Ama herkesin bildiği gibi JavaScript'le bunu daha kolay bir şekilde çözebiliyoruz.

— Daha dinamik bir şekilde aslında.

— Aynen. Ama biz bugün işte bir e-ticaret sitesi için büyük bir navigasyon barından bahsedelim. Hepsini HTML elementleriyle birlikte doldurduğumuzda aslında sayfada tetikledikçe bir öğe yaratmıyoruz. Bütün öğeleri en başta yaratmış oluyoruz, tetiklendikçe onları göstermiş oluyoruz. Ve günün sonunda da aslında DOM dediğimiz, bu browser'ın baştan sona HTML kodunu yorumlayıp sonucu yarattığı alanda büyük bir şişme oluşuyor. Aslında bu desktop'tan çok, yanılmıyorsam, mobili etkileyen bir durum gibi görünüyor.

— E tabii, mobilde çok daha ciddi sorunlara yol açıyor. Yani desktop hızımız daha iyi olduğu için aslında bunun tek nedeni bu. Mobildeki internet hızı şu an Türkiye'de özellikle çok yüksek seviyede olmadığı için çok ciddi sorunlar yaşanabiliyor.

— Tabii öte yandan JavaScript'le alakalı şeylerden bahsediyorsak, biraz da browser tarafında execute edilen bir kod olduğu için aslında işlemci olarak ve RAM olarak da bizim kaynaklarımızı tüketiyor browser tarafında. İster istemez hem internet hızıyla birlikte bu konunun da ciddi manada bir yer alımı var. Aslında hani JavaScript olarak baktığımızda sadece aklımıza işte Angular, JS, React ve bununla alakalı framework'ler geliyor ama günümüzde aslında progressive web app'in arkasında da Google'ın desteklediği bir program, inanılmaz sonuçlar var ve arkasında da JavaScript'in ciddi manada gücü olduğunu görüyoruz.

Bununla alakalı son dönemde, yanılmıyorsam, Google'ın ön planda tuttuğu birkaç case study vardı.

— Bunlardan bir tanesi Flipkart'la gerçekleştirdikleri bir çalışma. Flipkart Hindistanlı bir e-ticaret sitesi. PWA entegrasyonundan sonra ortaya çıkan iş sonuçlarına baktığımızda taranabilirlik tarafında çok yüksek gelişmeler kaydettiklerini görüyoruz. Aynı şekilde site hızı tarafında da çok büyük kazanımlar elde ettiklerini görüyoruz. Tabii ki bunun doğal olarak hem kullanıcı tarafına hem de satıcı tarafına, e-ticaret sitesinin sahibi tarafına çok büyük katkıları oluyor. Bunu da doğrudan dönüşüm oranlarına olumlu katkılarından çıkartabiliyoruz.

— Aslında rakamlara baktığımızda da çok etkileyici. Yani daha önceki mobil deneyimde yaklaşık 70 saniyelik bir kullanıcının sitede durma süresi varken, bugün 3,5 dakikadan bahsediyoruz. Yani bu özellikle Flipkart'ın Hindistan pazarında, yanılmıyorsam, lider e-ticaret sitelerinden biri olduğunu düşünürsek, kullanıcıların daha fazla ürünü görmeleri ve daha fazla etkileşim içerisinde kalmaları anlamına geliyor.

— Aynen öyle.

— Öte yandan tabii PWA'nin birçok avantajı var. Bu arada PWA ile ilgili örnekleri incelemek isterseniz, pwa.rx adresine girerek başta Android telefonlarınız ya da yanılmıyorsam Apple'da Chrome'larda da gene aynı şekilde çalışan bir teknoloji.

— Chrome'da çalışıyor, Safari'de çalışmıyor.

— Evet, ya PWA'nin arkasında aslında Service Workers adı verilen sunucu ve browser'ın arasında ara bir katman var. Bu bütün browser'lar tarafından desteklenmiyor. Ama aslında günümüz Android'lerin hepsinde, yanılmıyorsam Firefox ve Chrome'da da var. Sadece Safari ve Apple tarafında şu an bir destek problemi var ama zaman içerisinde teknoloji yaygınlaştıkça bu durum da aşılacaktır. Teknolojinin de getirdiği birçok avantaj var. Sadece hızla değil, bir uygulama geliştirmeden home screen'inize ekleyebiliyorsunuz bunu. Bir uygulama yüklemişsiniz gibi orada yer alabiliyor ve offline gezinti, inanılmaz etkileşimler. Eğer bir Android telefonunuz varsa ya da Chrome üzerinden de desktop'ta da deneyebilirsiniz flipkart.com'u. Gerçekten inanılmaz sonuçlar getiriyor.

Peki bu tarafta sizce SEO uyumluluğu nasıl olacak? Yani Angular, JS Google'ın ürettiği bir teknoloji, desteklediği bir teknoloji. Herkesin aklında aslında şöyle bir algı oluşuyor: Hani Google'ın desteklediği bir teknolojiyse aslında SEO için de core olarak bulunmak zorunda. Ama gerçekten bu departmanlar birbirine bu kadar yakın çalışıyor mu?

— Benim düşüncem, SEO yani Google artık robotikte de var, machine learning'de de var. Bütün teknolojilerini sadece SEO için üretmiyor tabii ki. Tamam, biz hep öyle tanıdık onları ama hayır, yani Google yaptı demek SEO açısından SEO proof olacak diye bir şey yok bu teknolojinin. Ama şöyle bir şey var: Yani sonuçta web'in gittiği yer burası ve kullanıcı bunu istediği için Angular, JS gibi, React gibi birçok teknoloji çıkıyor. Bunlar şu an SEO'ya uyumlu mu değil mi ona baktığımızda Google'ın daha önceden açıklamaları oldu. İşte prerender ile bu işi halledebilirsiniz gibi sonradan o açıklamayı artık depreciate ettiler, gerek yok dediler. İşte zaten o sıralarda Angular, JS işini de iyice ilerletmişlerdi. Ama hala şimdi baktığımızda JavaScript siteleri aslında Google'ın indekslemede ya indekslese bile doğru bir şekilde render etmekte zorlandığını görüyoruz.

— Ama bence şöyle bir tahmin yapabiliriz: Google'ın arama sonuçlarını iyileştirmek adına yaptığı tüm güncellemelerde olduğu gibi client-side framework'lerde de yine kullanıcı odaklı bir motivasyon görüyoruz. Yani sonuçta bu PWA sonuçlarını Flipkart'ın case study'sinde gördüğümüzde de kullanıcının bundan en kârlı çıkan tarafın aslında kullanıcı olduğunu görüyoruz. Etkileşim verileri bunu gösteriyor. Conversion rate'lerdeki artışlar bunu gösteriyor.

— Felsefik olarak aslında.

— Kesinlikle. Yani Google'ın da bu kullanıcı odaklı yaklaşımı eninde sonunda bu işin SEO friendly bir yapıya ulaşacağını bence öngörebilmemiz için yeterli bir veri.

— Kesinlikle katılıyorum. Yani aslında kullanıcının aklında oluşan en temel şey şu: Hani JavaScript odaklı framework'ler tamam deneyimi iyileştiriyor diyebiliriz ama herhalde bugün gönül rahatlığıyla bir müşterisine işte client-side framework'e geçmeyi önerecek bir SEO danışmanı Cengaver olarak adlandırabilirsin gerçekten. Çok zor yani o odakta olabilmek ve bunu sağlayabilmek. Ama bugün bir screaming frog'da bile çok ufak birkaç konfigürasyon değiştirerek JavaScript'i render edebilir bir hale getirebiliyorsun. Ama öte yandan bunu yüksek ölçekte yapmaya başladığın zaman hemen bilgisayarın fanları çalışmaya başlıyor. Yani aslında bu da bize çok dolaylı yoldan da olsa Google'ın bu işe girmesinin, girmek istememesinin arkasında teknolojik bir bariyer olmadığını gösteriyor. Muhtemelen kendi kaynaklarını optimize etmek adına bu anlamda bir işe girişiyorlar.

Bizim de daha önce aslında bu konuya en odaklanmamızdaki temel sebeplerden birisi bu anlamdaki ihtiyacı anlamak istememizden kaynaklanıyordu. Çünkü dünya gerçekten buraya gidiyor, inanılmaz case study'ler çıkıyor ve Google tarafından destekleniyor bu case study'ler. Dolayısıyla bizim de bunu aslında iyi bir şekilde özümseyebilmemiz gerektiğini düşünüyorum. Bu tarafta sizce SEO tarafında güçlü, teknik tarafta güçlü olmayan bir marketer, JavaScript tarafında bu işlere girişiyorken cesur davranmak adına neler yapabilir? Çok da kolay bir süreç değil aslında.

— Yani bence mutlaka JavaScript konusunda uzman kişilerden danışmanlık alınması gerekiyor. Ve bu iş zaten hem marketing ekibi hem de geliştirme ekibi, yazılım geliştirme ekibiyle birlikte ilerlemesi gereken bir süreç. Her iki tarafın da masada eşit söz hakkına sahip olması gerekiyor. Hem yazılım ekiplerinin kontrolünü hem de marketing ve SEO'cuların kontrollerini ortaya koyup orta bir noktada buluşmaları gerekiyor. Tabii ki yine burada temkinli ilerlenmesi gerekiyor. Senin de söylediğin gibi Flipkart çok başarılı bir örnek olabilir ama henüz çok büyük ölçekli sitelerde bu yönde adımlar atılması riskli gözüküyor bence.

— Bu tarafta sana katılıyorum ama tabii IT'nin de pazarlamayla birlikte çalışmaya yatkın olması lazım. Hani biliyorsun hani birçok müşteriyle çalışıyoruz. Hepsinin IT departmanlarını çok seviyoruz. Gerçekten harika işler yapıyorlar ama bütün pazarlama departmanları gibi çok IT ile harika bir iletişimi olan bir departman gerçekten. Ama burada biraz da bence hani IT müdürüne, özellikle CTO seviyesinden SEO'nun değerini anlamaları gerekiyor ki burada gerçekten bu konuda destek olabilsin pazarlama departmanına. Ama dediğin nokta bence çok önemli. Biz bunu daha önceden de deneyimledik zaten biliyorsun. Kendi deneyimlerimiz şunu gösteriyor ki birlikte çalıştığınız bir JavaScript danışmanı SEO tarafında oturursa koltuğa, size neler yapılabileceğini, nelerin çözülmesi gerektiğini ve problemleri çok doğru bir şekilde aktarabiliyor ve alternatif çözümler de sunabiliyor.

React tarafında bununla ilgili Airbnb'nin aktif olarak çalıştığı bir konu olduğunu biliyoruz aslında.

— Tabii şimdi bu konuyla ilgili bir performans kaygısı oldukça dünyada birçok şirkette bir yandan JavaScript'e geçmek istiyor, JavaScript framework'lerden gücünden faydalanmak istiyor ama bu engeller de bir yandan bir problem yaratıyor. Bununla alakalı yanılmıyorsam gene Airbnb'nin gerçekleştirdiği bir çalışma var.

— Aynen. Airbnb yine başka bir framework'ü isomorphic app ile beraber servis ediyor kullanıcılarına. Isomorphic app'te şöyle bir şey oluyor: Bir initial load oluyor. Yani siteye ilk girdiğinizde HTML'i komple size yüklüyor. Ama diyelim ki oradan bir tuşa tıkladığınızda, farklı bir butona tıkladığınızda tekrar HTML yüklenmiyor hiçbir şekilde. Alttaki o client-side rendering olayı çalışmaya başlıyor.

— Bunu bir yandan da SEO'yu uyumlu hale getirebilmişler. Hatta Airbnb'nin blog'unda da bununla alakalı detaylar var. Bence dünya adına güzel bir adım. Özellikle organikle büyüyen Airbnb gibi büyük şirketlerin bu işe girişiyor olması, bu yatırımı yapıyor olması heyecan verici görünüyor. Ama tabii öte yandan resim her zaman bu kadar pembe değil. Bir yandan da JavaScript'in getirdiği bazı engeller var gibi görünüyor. Belki biraz bunlar üzerine konuşabiliriz.

— Google'ın hani bu gelişmelere rağmen hala çözemediği bir konu Ajax çağrılarının yorumlanamıyor olması. Bu tarz case study'leri incelediğimizde Google'ın Ajax çağrılarından sonra gelen içerikleri herhangi bir client-side framework kullansanız dahi yorumlayamadığını ve oluşturamadığını, render edemediğini görüyoruz.

— Bununla ilgili bir test vardı hatta senin bana gösterdiğin.

— Kesinlikle. Kolayca bulabilirsiniz bunu. Yapılan test şu: Şöyle bir sayfa düşünün. Sayfa yalnızca JavaScript ile çalışan bir sayaçtan oluşuyor. Bu sayfayı Search Console üzerinde Google gibi getir ve oluştur dediğimizde gördüğümüz 5.0 saniyede durmuş bir screenshot.

— Yani JavaScript 0'dan başlayarak 5'e kadar, sonsuza kadar sayıyor aslında ama 5'te screenshot alıyor.

— Evet, 5'te screenshot alıyor. Bunun anlamı da şu: 5. saniyeden sonra Google Bots taramayı durduruyor. Bu Ajax'ın çoğu zaman hala Google tarafında çözülmemiş bir yan etkisi diyelim buna.

— Güzel bir noktaya değindin bence. Bununla birlikte tabii gene bahsettik Angular, JS tarafında doğrudan istediğiniz konfigürasyonu yaratmazsanız sonuçları alamayabiliyorsunuz. Bu engellerle alakalı eğer ekleyeceğiniz bir şey yoksa bence şeyden bahsedebiliriz. Yani burada bence bir SEO danışmanının zaten bu konuyla ilgili yazılmış çok az yer var. İşte BuildVisible'ın bazı kaynakları var. Gerçekten güzel işler üretiyorlar ki Google bile bu konuda ciddi bir dokümantasyon sağlamıyor. Daha önceden işte Ajax'ın eski crawling şemasıyla alakalı bir konu vardı. O da Ozan'ın dediği gibi zaten depreş oldu, konu gündemden çıktı. Ve burada o tarafta da net bir dokümantasyon göremiyoruz. Bu tarafta bence uygulayacağımız testler aslında çok önemli. Gene belirttiğiniz gibi IT departmanıyla birlikte çalışarak yapılacak bu testlerin sonucunda şunu çok rahat görebileceğiz: Potansiyel kaç teknoloji kullanılabilir bu konuda planlanan IT tarafından?

5 farklı teknoloji var ve 5'i bize benzer sonucu sağlıyorsa SEO anlamında gerçekten test-driven bir şekilde yaklaşarak buradaki bütün sonuçları görebilmemiz gerekiyor. Kolay bir süreç değil gerçekten bu JavaScript indeksleme süreci ama bence artık yıllardır SEO'nun içinde olan isimler için de güzel bir macera.

— Kesinlikle. Artık kafa yormaya başlamamız gerekiyor.

— Kesinlikle öyle.

— Ben daha önce de söyledim. Hala kullanıcı odaklı bir işin mutlaka olumlu geri dönüşü olacağını düşünüyorum.

— Zaten Michael Enn yazısını da hatırlıyorsun. Bu konuyla alakalı işte Bozdağ Michael King'in Technical SEO Renaissance adlı bir yazısı vardı. Gerçekten net bir şekilde senin bahsettiğin konudan bahsediyor. Biz marketerler artık olaya at gözüyle, kör bir şekilde bakmamalıyız. Teknolojik açıdan da bakış açımızı ve perspektifimizi genişletmeliyiz ve müşteriye daha yakın olabilmeliyiz. Çünkü IT'nin de amacı aslında günün sonunda marketing departmanıyla beraber conversion'a yani kullanıcıya yakın olabilmek.

— Kesinlikle.

— Aynen. Ben de katılıyorum bu konuda. En son o Search Console'una gittiğimizde de orada ranking faktörlerden bahsederken Marcus Tober, Searchmetrics'in kurucusu, artık o da yani teknolojilere göre bile böldüklerini söylediler. JavaScript'lerle çok fazla karşılaştıklarını söylediler.

— Ayrı bir korelasyon koşturuyorlar mı bu JavaScript üzerinde?

— Onu özellikle sordum ama farklı bir korelasyon görmediğini söyledi. Yani JavaScript kullanıyorsan şey ama site yazının olumlu etkilerini bildiklerini söyledi. Yani aslında orada biraz dolaylı yoldan etkilemiş oluyor JavaScript framework'ler.

— Evet. Yani Searchmetrics'in bu konuda bir veri sağlıyor olması aslında bizim için çok değerli. Çünkü bu konuda gerçekten hani data odaklı herhalde en net fikir verebilecek ya Semrush ya Searchmetrics olabilir ki onların son dönemde fokusu gerçekten ranking faktörleri bu manada incelemek. Bu yönüyle ben önümüzdeki 3 senede gerçekten bu konunun fazlasıyla konuşulacağını düşünüyorum. O yüzden eğer güçlü SEO danışmanları olmak istiyorsak bu konuda da bakış açımızı genişletmeliyiz. Var mı ekleyeceğiniz bir şey?

— Teşekkür ederiz.

— Bence de güzel bir sohbet oldu. Çok teşekkürler fikirlerinizi paylaştığınız için. Şimdilik bizim söyleyeceklerimiz bu kadar JavaScript framework'ler hakkında. Yine sorularınız olursa yorum bölümünden her daim bize ulaştırabilirsiniz. Bir sonraki programda görüşmek üzere.

— Görüşmek üzere.

— Hoşçakalın.